Harfe Göre : a b c ç d e f g h ı i j k l m n o ö p r s ş t u ü v y z 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9
Sözlük
  1. helsinki kararlari - gündelik anlamları...

    Online Gündelik - Türkçe Sözlük

    helsinki kararlari

    1) 1999'da finlandiya'nin helsinki kentinde yapilan ve turkiye'nin ab'ye resmen aday ulke statusune alindigi helsinki zirvesi'nin ardindan alinan kararlardir.

    tam metni soyledir:


    helsinki kararlari


    avrupa toplulugunu kuran antlasmayi göz önünde bulundurarak, türkiye'ye katilim öncesi stratejisi çerçevesinde saglanan yardima ve özellikle katilim ortakligi olusturulmasina iliskin ... 2000 sayili konsey yönetmeligi ve bilhassa onun 2. maddesini göz önünde bulundurarak, komisyonun hazirladigi öneriyi göz önünde bulundurarak,

    (1) helsinki ab zirvesi sonuçlarinda: "türkiye, diger aday ülkelere uygulanan ayni kriterler temelinde birlige katilmasi mukadder bir aday ülkedir. mevcut ab stratejisi temelinde türkiye, diger aday ülkeler gibi, reformlarini tesvik etmek ve desteklemek için bir katilim öncesi stratejisinden yararlanacaktir." denilmektedir. bu stratejinin kilit unsuru olarak, daha önceki ab zirve sonuçlarina dayanilarak bir katilim ortakligi olusturulacaktir.

    (2) (at) ... 2000 sayili ab yönetmeligi, türkiye'ye sunulacagi sekilde ve müteakip uygulamalar çerçevesinde, katilim ortakliginda belirtilen ilkeler, öncelikler, ara hedefler ve kosullarla ilgili olarak komisyon tarafindan sunulan bir öneri üzerine konseyin nitelikli oy çogunlugu ile karar alacagini kaydetmektedir.

    (3) topluluk yardimi, temel unsurlarin karsilanmasi ve özellikle kopenhag kriterlerinin

    yerine getirilmesi kosuluna baglidir. temel bir unsurun karsilanmadigi durumda, komisyondan gelen bir öneri üzerine konsey nitelikli oy çogunlugu ile karar alarak, herhangi bir katilim öncesi yardima iliskin uygun önlemleri alabilir.

    (4) ab-türkiye ortaklik konseyi, türkiye için katilim ortakliginin uygulanmasinin ortaklik anlasmasiyla kurulan uygun organlar tarafindan izlenecegini kararlastirmistir.

    (5) komisyonun 2000 yili ilerleme raporu, türkiye'nin üyelikle ilgili hazirliklari hakkinda objektif bir analiz sunmus ve önümüzdeki dönem için belli bazi öncelik alanlari tespit etmistir.

    (6) üyelik hazirliklari çerçevesinde türkiye, müktesebatin üstlenilmesine iliskin bir ulusal program hazirlamalidir. bu program katilim ortakliginda kaydedilen önceliklerin ve ara hedeflerin gerçeklestirilmesi için bir takvim ortaya koymalidir.

    asagida belırtılen kararlari almistir:

    madde 1

    ... 2000 sayili at yönetmeliginin 2. maddesi uyarinca, türkiye için katilim ortakliginda mevcut ilkeler, öncelikler, ara hedefler ve kosullar bu kararin ayrilmaz bir parçasini olusturan ek'te ortaya konmustur.

    madde 2

    katilim ortakliginin uygulanmasi, ortaklik anlasmasiyla kurulan uygun kurumlar ve komisyonun düzenli olarak rapor vermekle yükümlü oldugu yetkili konsey kurumlari tarafindan izlenecektir.

    madde 3

    bu karar avrupa topluluklari resmi gazetesinde yayimini izleyen üçüncü günde yürürlüge girecektir.

    ek

    türkıye: 2000 katilim ortakligi

    1. gırıs

    ab konseyi helsinki'de (10-11 aralik 1999), türkiye'deki olumlu gelismeleri ve kopenhag kriterlerinin yerine getirilmesi yönündeki reformlarin sürdürülmesi niyetini memnuniyetle karsilamistir.

    ab konseyi, helsinki toplantisinda, "daha önceki ab konseyi sonuçlari temelinde" bir katilim ortakligi belgesi hazirlanmasi karari almistir. belge, siyasi ve ekonomik kriterler ile üye ülke yükümlülükleri isiginda katilim hazirliklarinin yogunlasmasi gereken öncelikleri içerecek ve müktesebatin benimsenmesi için ulusal programa eslik edecektir.

    ab konseyi, 1997'de lüksemburg'daki toplantisinda, katilim ortakliginin, aday ülkelere yönelik tüm yardimlari tek bir çerçeve altinda yürüten gelistirilmis katilim öncesi stratejinin kilit ögelerinden biri oldugunu kararlastirmistir. bu çerçevede, katilim sürecinde karsilasilan sorunlarin üstesinden gelinmesine destek olmak amaciyla, ab, yardimlarini her adayin özel ihtiyaçlarina yöneltir.

    bu anlayisla tam uyumlu olarak, ab komisyonu, 26 temmuz 2000 tarihinde, katilim öncesinde ve özellikle katilim ortakliginin olusturulmasina yönelik olarak, türkiye'ye ab tarafindan yapilacak yardimlarin tüm kaynaklarini koordine etmek için gerekli tek çerçeveyi olusturmaya yönelik bir yönetmelik önermistir. türkiye'ye yönelik bu çerçeve yönetmelik, diger 10 orta ve dogu avrupa aday ülkelerinin yönetmelikleri örnek alinarak hazirlanmistir. (konsey yönetmeligi 622/98; ojl85,20.3 1998, sayfa l)

    katilim ortakligi, türkiye için ilk katilim ortakliginin kurulmasina dair konsey yönetmeligi ile olusturulacaktir. bu katilim ortakligi, türkiye'ye danisildiktan sonra ve konsey tarafindan kararlastirilan ilkeler, öncelikler, ara hedefler ve kosullar esas alinarak, komisyon tarafindan önerilecektir. belge, türkiye'nin adaylik sürecindeki gelismeye iliskin 2000 ilerleme raporu'ndaki degerlendirmeyi dikkate almaktadir.

    2. amaçlar

    katilim ortakliginin amaci, ab üyeligi yolunda türkiye'nin kaydettigi gelismeler hakkinda komisyonun 2000 ılerleme raporu'nda saptanan ileriye yönelik çalismalarin öncelikli alanlarini, bu önceliklerin uygulanmasinda türkiye'ye saglanacak mali imkanlari ve bu yardima iliskin kosullari tek bir çerçeve altinda toplamaktir. katilim ortakligi, aday devletlerin üyelik hazirliklarina yardimda kullanilacak bir dizi politika aracinin temelini olusturur. türkiye'nin, katilim ortakligi temelinde, ab mevzuatina uyuma iliskin ulusal programini bu yil içinde benimsemesi beklenmektedir. ulusal program, katilim ortakliginin ayrilmaz bir parçasi olmamakla beraber, belgenin kapsadigi öncelikler katilim ortakligina uymalidir.

    3. ılkeler

    her aday devlet için saptanmis olan temel öncelik alanlari, üyelik için asagidaki kosullarin zorunlu oldugunu kaydeden kopenhag kriterlerinin yerine getirme yetenegi ile baglantilidir:

    aday devlet, demokrasi, hukukun üstünlügü, insan haklari, azinliklara saygi ve onlarin korunmasini güvence altina alan kurumlarin istikrarini saglar;

    isler bir pazar ekonomisinin varligi ve ayrica, birlik içindeki rekabet baskisi ve pazar güçleri ile bas edebilme yetenegi;

    siyasi, ekonomik ve parasal birligin amaçlarina baglilik dahil, üyelik yükümlülüklerini üstlenme yetenegi.


    ab konseyi, madrid'deki toplantisinda, topluluk politikalarinin uyumlu olarak yürütülmesini teminen aday ülkelerin katilim ertesinde idari yapilarinin uyumlastirilmasi geregini vurgulamistir. ab konseyi, lüksemburg zirvesi'nde müktesebatin mevzuata meczinin gerekli oldugunu belirtmis; ancak bunun da kendi basina yeterli olmadigini ve asil önemli olanin uygulama oldugunu vurgulamistir.

    ab konseyi, helsinki'deki toplantisinda, 13 aday ülkenin tek bir çerçeveye alinmasi ile olusan katilim sürecinin kapsayici niteligini teyit etmistir. aday devletler katilma sürecine esit kosullarda katilmaktadirlar. ab konseyi, aday devletlerin ab antlasmalarinda belirlenen degerleri ve amaçlari paylasmalari gerektigini belirtmistir. bu baglamda, ab konseyi, birlesmis milletler yasasi'na uygun olarak uyusmazliklarin barisçi çözümü ilkesini vurgulamis ve aday devletlerin mevcut tüm sinir sorunlarini ve ilgili diger sorunlari çözmek için her türlü gayreti göstermelerini önemle talep etmistir. makul bir sürede bu gerçeklesmedigi takdirde, aday devletler uyusmazligi uluslararasi adalet divani'na götürmelidirler.

    ab konseyi ayrica, çözüme kavusmayan herhangi bir soruna iliskin durumu, özellikle katilim sürecine yansimalari açisindan ve bunlarin uluslararasi adalet divani vasitasiyla çözümünü saglamayi tesvik için, en geç 2004 yili sonuna kadar gözden geçirecegini kararlastirmistir.

    ayrica, ab konseyi, türkiye'nin reformlarini, derinlestirilmis siyasi diyalog da dahil olmak üzere özellikle insan haklarina da atifta bulunarak, katilima iliskin siyasi kriterlerin karsilanmasi yönünde ilerlemeye ve helsinki sonuçlarinin 4 ve 9(a) paragraflarinda yer alan hususlara da agirlik vererek tesvik etmek ve desteklemek amaciyla, türkiye'nin katilim öncesi stratejiden yararlanacagini vurgular; bu anlayisla, ab, türkiye'yi, tüm taraflarla birlikte, kibris sorununun kapsamli çözümünü amaçlayan sürecin basariyla sonuçlanmasi yönünde, bm genel sekreteri'nin çabalarina destek olunmasina devam edilmesi yönünde tesvik etmektedir.

    4. öncelıkler ve orta vadelı hedefler

    ab komisyonu, ılerleme raporlarinda, aday devletlerin üyelik hazirliklarinda bazi alanlarda gelistirilmesi ve devam etmesi gereken çabalarin altini çizer. bu durum öncelikler kapsaminda ara asamalarin taniminin yapilmasini ve her tanimin ilgili devletlerin isbirligiyle belirlenecek kesin amaçlarla tamamlanmasini gerektirir, bunun basariya ulasmasi verilecek yardimin derecesini, bazi ülkelerle devam eden müzakerelerde kaydedilen gelismeyi ve diger ülkelerle yeni müzakerelerin açilmasini belirler. katilim ortakliginin öncelikleri ve orta vadeli hedefleri, kisa ve orta vade olarak iki gruba bölünmüstür. kisa vadede siralananlar, türkiye'nin 2001 yilina kadar bunlari tamamlamasi veya somut olarak ileriye götürecek adimlari atmasi beklentisi esas alinarak seçilmistir. orta vadede siralananlar ise, tamamlanmasi bir yildan fazla sürmesi mümkün, ancak imkanlar ölçüsünde çalismalari 2001 yili içinde baslatilmasi beklenenlerdir.

    katilim ortakligi, türkiye'nin üyelik hazirliklari için gerekli öncelik alanlarini belirlemektedir. türkiye her halükarda ılerleme raporunda yer alan tüm konulara egilmek durumunda olacaktir. türkiye'nin, ortaklik anlasmasi, gümrük birligi ve örnegin, tarim ürünlerine iliskin ticaret rejimi gibi at-türkiye ortaklik konseyi kararlari çerçevesinde müktesebatin yasal uyumu ve uygulamasina iliskin yükümlülüklerini yerine getirmesi de önem tasimaktadir. ab mevzuatinin yasalara meczinin tek basina yeterli olmadigi, ayrica avrupa birliginin uyguladigi standartlarda uygulanmasinin güvence altina alinmasinin da gerekli oldugu da hatirda tutulmalidir. asagida siralanan tüm alanlarda mevzuatin güvenilir ve etkin uygulamasi gerekmektedir.

    ab komisyonu'nun ılerleme raporundaki analizler temel alinarak, türkiye için belirlenen kisa ve orta vadeli öncelikler ve ara hedefler asagidadir:

    4.1. kisa vade (2001)

    siyasi kriterler

    avrupa ınsan haklan sözlesmesi'nin 10. maddesi ile uyumlu olarak, ifade özgürlügü ile ilgili hukuki ve anayasal garantilerin güçlendirilmesi. siddet yanlisi olmayan görüsleri dile getirmekten hüküm giymis kisilerin durumuna egilinmesi

    barisçil toplanti yapma ve dernek kurma özgürlügüne iliskin hukuki ve anayasal garantilerin güçlendirilmesi ve sivil toplumun gelismesinin tesvik edilmesi

    ıskenceyle mücadeleye iliskin hukuki hükümlerin güçlendirilmesi ve gerekli tüm önlemlerin alinmasi ve avrupa ıskencenin önlenmesi sözlesmesine riayetin saglanmasi

    durusma öncesi tutuklulukla ilgili hukuki süreçlerin avrupa ınsan haklari sözlesmesi hükümleriyle ve ıskencenin önlenmesi komitesi'nin tavsiyeleriyle uyumunun güçlendirilmesi

    tüm insan haklari ihlallerine iliskin tashih imkanlarinin güçlendirilmesi

    münferit ülkeler ve uluslararasi kuruluslarla karsilikli isbirligi içinde, kanun uygulayici memurlarin insan haklan konularinda egitimlerinin yogunlastirilmasi

    devlet güvenlik mahkemeleri de dahil olmak üzere, yarginin islevselliginin ve verimliliginin uluslararasi standartlara uygun sekilde gelistirilmesi. özellikle hakimlerin ve savcilarin, insan haklan alani da dahil olmak üzere, ab mevzuati hakkindaki egitimlerinin kuvvetlendirilmesi

    ıdam cezasina iliskin fiili moratoryumun muhafaza edilmesi

    türk vatandaslarinin televizyon ve radyo yayinciliginda anadillerini kullanmalarini yasaklayan hukuki düzenlemeler var ise kaldirilmasi

    tüm vatandaslarin ekonomik, sosyal ve kültürel imkanlarinin arttirilmasi amaciyla, bölgesel farkliliklarin azaltilmasi ve özellikle güneydogu'daki durumun iyilestirilmesi için kapsamli bir yaklasim gelistirilmesi

    siyasi diyalog çerçevesinde, bm genel sekreteri'nin kibris sorununa kapsamli bir çözüm bulunmasi sürecinin basarili bir sonuca ulastirilmasi yönündeki çabalarinin kuvvetle desteklenmesi


    ekonomik kriterler

    imf ve dünya bankasi ile mutabakata varilan enflasyon ile mücadele ve yapisal reform programinin uygulanmasinin temin edilmesi, özellikle kamu harcamalarin kontrol altina alinmasinin saglanmasi.

    seffaflik ve gözetimi saglamayi amaçlayan mali sektör reformunun süratle uygulanmasina baslanmasi.

    ab usulleri ve bir katilma öncesi ekonomik programi'nin (kep) sunulmasi dogrultusunda, mali durumun yillik olarak bildirimini içeren bir katilma öncesi mali gözetim usulünün hazirlanmasi. kep, kapsamli bir ekonomik program sayesinde ülkenin katilima hazirlanmasini amaçlamaktadir.

    tarim reformunun sürdürülmesi

    sosyal yönü dikkate alinarak, kamuya ait kurumlarin özellestirilmesinin sürdürülmesi.


    ıç pazar


    fikri ve sinai mülkiyet haklari: fikri mülkiyet mevzuatinin uyumuna devam edilmesi ve bir hakkin izinsiz kullanilmasi (korsanlik) ile mücadelenin güçlendirilmesi.

    mallarin serbest dolasimi: avrupa standartlari, ehliyet ve uygunluk degerlendirmesi ve isaretlemeye uyumun hizlandirilmasi; mevcut piyasa gözetimi ve uygunluk degerlendirmesi yapilarinin, teçhizat ve egitim ile güçlendirilmesine baslanmasi; belirli sektörler (gida, tibbi malzemeleri, kozmetikler, tekstil) ile yeni ve küresel yaklasim ilkelerinin üstlenilmesini saglayacak çerçeve mevzuat hakkindaki çalismalarin hizlandirilmasi ve uygun idari altyapinin olusturulmasi; ticarete yönelik teknik engellerin ortadan kaldirilmasi.

    rekabet: seffaflik ve devlet yardiminin düzenli gözetilmesine temel olusturmak üzere devlet yardimi kontrolü sorumlulugunun belirlenmesini saglayacak mevzuatin uyumlastirilmasi;

    kamu alimlari: özellikle kamu alimlari sisteminin daha seffaf ve güvenilir olmasini temin ederek, topluluk müktesebatina uyumun baslatilmasi.


    vergilendirme


    özellikle oranlar, muafiyet islemlerinin ölçüsü, vergilendirilebilir ölçüt ve vergi yapisi ile ilgili olarak, gümrük vergileri ve kdv'ye uyumun baslatilmasi; yeni vergi önlemlerinin ıs vergisi ile ilgili uygulama kurallari ile uyumlu olmasinin saglanmasi ve ayrimci önlemlerin ortadan kaldirilmasi.


    tarim


    isleyen bir toprak kayit, hayvan belirleme sistemi ile bitki sertifikasi sisteminin gelistirilmesi ve tarim piyasalarinin izlenmesi için idari yapilarin iyilestirilmesi ve çevresel, yapisal ve kirsal gelisme önlemlerinin uygulanmasi.

    hayvan ve bitki hastaliklari ile mücadele için mevzuatin uyumlastirilmasi birinci önceligi olusturacak sekilde. toplulugun hayvan ve bitki sagligi mevzuati için uygun bir uyum stratejisinin kurulmasi ve laboratuar testleri, teftis düzenlemeleri ve kurumlari basta gelmek üzere uygulama kapasitesinin yükseltilmesi


    balikçilik


    balikçilik kaynaklari, piyasasi ve yapisal gelisiminin, kaynaklarin yönetimi politikasi, teftis ve kontrol önlemleri vasitasiyla izlenmesi için idari yapilarin kurulmasi ve balikçilik filo kayitlarinin gelistirilmesi.


    ulastirma


    ulastirma konusundaki müktesebatin üstlenilmesi için bir program benimsenmesi.

    denizcilik güvenligi standartlarina iliskin mevzuata uyumun baslatilmasi: güvenlik standartlarinin uygulanmasi ve yürütülmesi

    siniflandirilmis topluluklarinin izlenmesi konusunda bir deniz ulastirmasi eylem planinin kabul edilmesi ve türk bayragi kayit islemlerinin isleyisinin iyilestirilmesi.

    özellikle bayrak devleti kontrolü olmak üzere, denizcilik idaresinin güçlendirilmesine baslanmasi,


    ıstatistik


    özellikle nüfus ve sosyal istatistikler, bölgesel istatistikler, is istatistikleri, dis ticaret ve tarim istatistikleri olmak üzere, istatistiklerin daha da gelistirilmesi için bir strateji benimsenmesi.

    is kayitlarinin ab standartlarina ulastirilmasi.


    ıstihdam ve sosyal ısler


    müktesebata uyum için bir strateji ve ayrintili bir programin benimsenmesi.

    çocuk isçiler sorununun çözülmesi yönündeki çabalarin daha da güçlendirilmesi.

    aralarinda sendikal haklara sayginin temini ve sendikal faaliyetlerin önündeki sinirlayici kosullarin kaldirilmasi da olmak üzere, faal ve otonom sosyal diyalog için kosullarin yerinde olmasinin saglanmasi,

    müktesebatin gelistirilmesi ve uygulanmasi için sosyal ortaklarin kapasite olusturma çabalarinin desteklenmesi


    enerji


    ab enerji müktesebatinin üstlenilmesi için bir programin yürürlüge konulmasi.

    elektrik ve gaz sektörleri için bagimsiz bir düzenleyici makamin kurulmasi; görevlerini etkin bir sekilde yerine getirebilmesi için yetki ve araçlarin verilmesi.

    basta elektrik ve gaz direktifleri olmak üzere, iç enerji piyasasinin kurulusunun hazirlanmasi ve piyasanin açilmasi.


    telekomünikasyon


    lisans, enterkoneksiyon ve evrensel hizmet alanlarinda ab müktesebatina uyumun saglanmasi; liberalizasyon ihtiyaçlarinin daha fazla belirginlestirilmesi.

    bagimsiz düzenleyici makamin kapasite olusturmasinin güçlendirilmesi, örnegin yönetmelikleri uygulama kabiliyetinin güçlendirilmesi.


    bölgesel politika ve yapisal unsurlarin esgüdümü


    topluluk kurallarina uygun olarak bir nut's (istatistik amaçlarla bölgesel birimlerin isimlendirilmesi) siniflandirmasinin hazirlanmasi.

    etkin bir bölgesel politika gelistirilmesi için bir strateji benimsenmesi.

    türkiye'nin planlama sürecinde proje seçimi bakimindan bölgesel politika kriterleri olusturulmasina baslanmasi.


    kültür ve görsel-isitsel politika


    özellikle sinir tanimayan televizyon direktifi çerçevesinde, görsel-isitsel politika alanindaki mevzuat uyumuna baslanmasi


    çevre


    müktesebatin üstlenilmesi için direktife dayali ayrintili bir uyum programinin benimsenmesi,

    çevre etki degerlendirmesi direktifinin üstlenilmesi.

    yatirimlari finanse etmek üzere, uyum maliyeti ve kamu ve özel kesimin yillik gerçekçi mali kaynaklari tahminlerine dayanan bir plan (direktife dayali) gelistirilmesi.


    adalet ve ıçisleri


    avrupa birligi'nde adalet ve içisleri (aii) alanindaki mevzuat ve uygulamalar ile ilgili bilgi ve bilinçlenme programlarinin gelistirilmesi.

    organize suçlar, uyusturucu kaçakçiligi ve rüsvet ile mücadelenin arttirilmasi ve kara para aklama ile mücadele kapasitesinin güçlendirilmesi.


    gümrükler


    serbest bölgeler mevzuatina uyuma devam edilmesi ve yeni gümrük yasasinin ve uygulama yönetmeliginin uygulanmasinin saglanmasi.


    ıdari ve adli kapasitenin güçlendirilmesi


    müktesebatin benimsenmesi, uygulanmasi ve idare edilmesi için kamu yönetiminin kapasitesinin özellikle egitim ile yasal olmayan göç ve yasal olmayan insan ve uyusturucu kaçakçiligini önlemek için etkin sinir kontrollerinin gelistirilmesi dahil olmak üzere bakanliklar arasinda uygun esgüdüm saglanmak suretiyle, iyilestirilmesi.

    ilgili idari kurumlarin güçlendirilmesi dahil kamu yönetiminin modernizasyonunun hizlandirilmasi;

    mali kontrol islevlerinin güçlendirilmesi, gümrüklerin etkinliginin iyilestirilmesi ve vergi idaresinin modernlestirilmesi ve hileye karsi mücadele kapasitesinin artirilmasi; sinirlar da dahil olmak üzere hayvan bitki sagligi kontrollerinin güçlendirilmesi, gida kontrol idaresinin yeniden yapilandirilmasi ve güçlendirilmesi, adli sistemin isleyisinin iyilestirilmesi ve topluluk hukuku ile bunun uygulanmasi ile ilgili olarak adli makamlara yönelik egitimin daha da gelistirilmesi.

    program yönetimi için yasal, idari ve bütçeye iliskin çerçevenin (muhasebe el kitabi ve muhasebe hesaplari) benimsenmesi.


    4.2. orta vade

    siyasi kriterler


    tüm bireylerin, herhangi bir ayirim yapilmaksizin ve dil, irk, renk, cinsiyet, siyasi görüs, felsefî inanç veya dinine bakilmaksizin, tüm insan haklari ve temel özgürlüklerinden tam olarak yararlandirilmasinin temini. düsünce, vicdan ve din özgürlügünden yararlanma kosullarinin daha da gelistirilmesi

    türk anayasasi ve ilgili diger yasalarin, avrupa ınsan haklari sözlesmesinde belirtildigi sekliyle türk vatandaslarinin hak ve özgürlükleri garanti altina alinacak sekilde gözden geçirilmesi; bu gibi yasal reformlarin uygulanmasinin ab üye devletleri uyumunun saglanmasi

    idam cezasinin kaldirilmasi, avrupa ınsan haklari sözlesmesinin 6. protokolünün imzalanmasi ve onaylanmasi

    uluslararasi siyasi ve medeni haklar sözlesmesi ile ihtiyari ek protokolünün ve uluslararasi ekonomik, sosyal ve kültürel haklar sözlesmesi'nin onaylanmasi

    hapishanelerdeki mahkumiyet sartlarinin, tutuklulara muameleye iliskin bm minimum standart kurallarina ve diger uluslararasi normlara uygun hale getirilmesi

    ab üyesi devletlerin uygulamalari dogrultusunda, milli güvenlik kurulu'nun anayasal rolünün hükümete bir danisma organi olarak uyumu

    güneydoguda geriye kalan olaganüstü hal uygulamalarinin kaldirilmasi

    kökenlerine bakilmaksizin tüm vatandaslar için kültürel haklarin garanti edilmesi ve kültürel çesitliligin saglanmasi. egitim alani da dahil olmak üzere bu haklarin kullanilmasini önleyen tüm yasal hükümlerin kaldirilmasi


    ekonomik kriterler


    özellestirme sürecinin tamamlanmasi.

    tarim ve mali sektörün reformunun tamamlanmasi.

    ücret ve sosyal güvenlik sisteminin sürdürülebilir olmasini saglama.

    genç nesiller ile geri kalmis bölgelere özel bir dikkat göstererek, egitim ve sagligin genel seviyesinin iyilestirilmesinin saglanmasi.


    ıç pazar

    mallarin serbest dolasimi: ab müktesebati ile uyumun tamamlanmasi; avrupa standartlarina uyumun tamamlanmasi; mevcut ehliyet, pazar gözetimi ve uygunluk degerlendirmesi yapilarinin güçlendirilmesinin tamamlanmasi.

    sirketler hukuku: ab müktesebatina uyumun tamamlanmasi.

    verilerin korunmasi: uyumun tamamlanmasi ve mevzuatin uygulanmasi.

    sermayenin serbest dolasimi: özellikle yabanci yatirimcilara yönelik sinirlamalarin kaldirilmasini saglayarak uyumun tamamlanmasi.

    rekabet: devlet yardimlari ve bölgesel yardim semalari ile ilgili ab müktesebatina uyumun tamamlanmasi ve tekeller ve özel haklardan faydalanan sirketler ile ilgili mevzuatin uyumlastirilmasi.

    kamu alimlari: topluluk müktesebatina uyumun tamamlanmasi; etkin yürütme ve uygulamanin saglanmasi.


    vergilendirme

    ulusal mevzuatin ab müktesebatina uyumunun tamamlanmasi.


    tarim

    tarim ve kirsal kalkinma politikalarinda müktesebat hazirliklarinin tamamlanmasi.

    gida isleme kurumlarinin (et, süt ürünleri isleme tesisleri) ab hijyen ve kamu sagligi standartlarina ulasmak için modernize edilmesi ve daha ileri test ve teshis ünitelerinin teskil edilmesi.


    balikçilik

    ortak balikçilik politikasinin uygulanmasi ve güçlendirme kapasitesinin gelistirilmesinin tamamlanmasi.

    türkiye'deki balik ürünlerinin kalite standartlarinin ve güvenliginin iyilestirilmesinin sürdürülmesi.


    ulastirma

    karayolu ulastirmasi ile ilgili mevzuatin (piyasaya giris, yol güvenligi, tehlikeli maddeler ile ilgili kurallar ve vergilendirme), demiryolu ve hava yolu (özellikle havayolu güvenligi ve hava trafik yönetimi) ve iç sular (gemiler için teknik gereklilikler) konularindaki uyumun tamamlanmasi.

    basta deniz ulasimi güvenligi olmak üzere ulastirma mevzuatinin etkin uygulanmasinin ve güçlendirilmesinin saglanmasi.

    ıç pazara tam anlamiyla katilimi saglayacak teknik normlar için türk ulastirma filosunun (özellikle deniz ve kara tasimaciligi) hazirlanmasi.


    ekonomik ve parasal birlik


    avrupa merkez bankasi sistemine (ambs) katilimi saglamak üzere merkez bankasi kanununun yeniden düzenlenmesi.

    merkez bankasi'nin hükümetten bagimsizliginin tamamlanmasi.


    ıstatistik

    özellikle gayri safi yurtiçi hasila (gdp) tahminleri, uyumlastirilmis tüketici fiyat endeksleri, kisa vadeli göstergeler, sosyal istatistikler, is kayittan ve ödemeler dengesi basta olmak üzere, ab'nin uygun istatistik metodolojilerinin ve uygulamalarinin saptanmasi.

    makro-ekonomik istatistiklerinin, istatistik müktesebati ile daha fazla uyumlastirilmasi.

    personelin egitiminin saglanmasi ve idari kapasitenin iyilestirilmesi.


    ıstihdam ve sosyal isler

    kadinlara karsi ayrimcilik uygulamalarinin ve cinsiyet, irk ve etnik köken, din ve inanç, sakatlik, yas ve cinsi egilim nedenlerine dayali tüm ayirimci uygulamalarin ortadan kaldirilmasi

    is hukuku, kadin ve erkek arasinda esit muamele, is sagligi ve güvenligi ve kamu sagligi alanlarinda ab müktesebatinin üstlenilmesi; ilgili idari yapilan ile sosyal güvenligin esgüdümü için gerekli yapilarin güçlendirilmesi.

    sosyal politika ve istihdam alanindaki müktesebatin etkin uygulanmasinin ve güçlendirilmesinin saglanmasi.

    ortak istihdam degerlendirilmesi dahil, avrupa istihdam stratejisi'ne daha sonra katilim için ulusal bir istihdam stratejisinin hazirlanmasi ve bu çerçevede, özellikle devam eden ve hizlanan yapisal degisikligin etkisi olmak üzere, is piyasasi ve sosyal kalkinmayi izlemek üzere kapasitenin gelistirilmesi.

    sosyal güvenlik agim güçlendirirken, sosyal güvenlik sistemi reformunu mali anlamda sürdürülebilir kilmak üzere saglamlastirmak suretiyle, sosyal korunmanin daha da gelistirilmesi.


    enerji

    enerji kuruluslarini yeniden yapilandirilmasi ve çesitli sektörlerin daha çok açilmasi,idari ve düzenleyici yapilarin güçlendirilmesi.

    ulusal mevzuatinin ab enerji müktesebati ile uyumunun tamamlanmasi.


    telekomünikasyon

    topluluk mevzuatinin üstlenilmesinin tamamlanmasi.

    tüm telekomünikasyon sektörü için kapsamli bir politika gelistirilmesi.


    bölgesel politika ve yapisal unsurlarin esgüdümü

    ülke içi farkliliklari en aza indirmek amaciyla, degerlendirmeyi izlemek üzere çok yilli bütçe usulleri ve yapilar kurmak da dahil olmak üzere, ekonomik ve sosyal dayanismayi saglamak için bir ulusal politikanin gelistirilmesi.


    kültür ve görsel-isitsel politika

    görsel-isitsel mevzuata uyumun tamamlanmasi ve bagimsiz televizyon/radyo makaminin yetkilerinin güçlendirilmesi.


    çevre

    çevrenin korunmasi için kurumsal, idari ve izleme kapasitesinin güçlendirilmesi ile birlikte, özellikle çerçeve ve sektör mevzuati gelistirmek suretiyle, ab çevre müktesebatinin uygulanmasi ve yürütülmesi.

    çerçeve mevzuat, yatay mevzuat, dogal çevrenin korunmasi, su kalitesi ve atik yönetimi ile ilgili mevzuata özel bir önem vermek suretiyle müktesebatin uygulanmasi; bir atik yönetimi stratejisinin uygulanmasi.

    izleme aglari ve izin usulleri ile veri toplama dahil çevre kontrollerinin kurulmasi.

    sürdürülebilir kalkinma ilkelerinin, tüm diger sektörel politikalarin tanimlanmasi ve uygulanmasiyla bütünlestirilmesi.

    çevre etki degerlendirmesi direktifinin uygulanmasi ve yürütülmesi.


    gümrükler

    özellikle serbest bölgeler, çift kullanimli mallar ve teknolojiler, uyusturucu üretiminde kullanilan kimyasal maddeler ve sahte ve kaçak mallar ile ilgili mevzuat uyumunun tamamlanmasi.


    adalet ve içisleri

    topluluk hukuku ve adalet ve ıçisleri (aıı) müktesebatinin uygulanmasi için egitim programlarinin gelistirilmesi.

    özellikle polisin güvenilirliginin saglanmasi için aıı kurumlarinin daha da gelistirilmesi ve güçlendirilmesi;

    schengen bilgi sistemi ve europol'a katilabilmek için veri koruma alaninda ab müktesebatinin benimsenmesi;

    vize mevzuati ve uygulamalarinin , ab'ninkiler ile uyumunun baslatilmasi;

    yasal olmayan göçü önlemek için, göç (kabul, tekrar kabul, sinir disi etme) konusundaki ab mevzuati ve uygulamalarinin benimsenmesi ve uygulanmasi.

    sinir yönetiminin güçlendirilmesine baslanmasi ve schengen sözlesmesinin tam olarak uygulanmasi için hazirlanilmasi.

    iltica alaninda 1951 cenevre sözlesmesi için getirilen cografi rezervin kaldirilmasi ve mülteciler için ikamet ve sosyal destek birimlerinin gelistirilmesi.

    yolsuzluk, uyusturucu maddeler, organize suçlar ve kara para aklama ile mücadele alanlari ile ceza ve adli konularda isbirligi konularinda ab müktesebatinin benimsenmesi ve uygulanmasi; bu alanlarda uluslararasi isbirliginin daha da sikilastirilmasi.

    idari ve adli kapasitenin güçlendirilmesi.

    sinir yönetiminin güçlendirilmesi ve schengen sözlesmesinin tam olarak uygulanmasina hazirlik da dahil, at politikalarinin etkin uygulanmasini temin etmek üzere, kamu yönetiminin modernizasyonu reformuna tamamlanmasi.

    iç ve dis mali kontroller için yasal çerçevenin tamamlanmasi, iç muhasebe kaydi/kontrol islevlerinin uyumlastirilmasi için hükümette bir merkezi organizasyon kurulmasinin tamamlanmasi; harcama merkezlerinde iç muhasebe kaydi/kontrol birimleri kurulmasinin tamamlanmasi; merkezi ve yerel düzeyde ulusal kontrolörler/hesap uzmanlarinin "islevsel bagimsizliklarini" ve "ex-ante" mali kontrolün tamamlanmasi; muhasebe el kitabi basilmasi ve ab fonlarinin kontrolü için hesap uzmani birimlerinin gelistirilmesi.

    toprak reformunum tamamlanmasi ve bölge ve belediye yönetimi kavramlarinin gelistirilmesi.

    bölgesel düzeyde islevsel yapilar kurulmasi ve bölgesel gelisme ile ilgili mevcut idari yapilarin güçlendirilmesi.


    5. programlama

    türkiye, 1996-1999 döneminde, yillik ortalama 90 milyon euro'nun biraz üzerinde olmak üzere 376 milyon euro hibe yardimi almistir. 2000'den itibaren, türkiye'ye ayrilacak yillik tahsisat, meda ii ikili yardimlarindan ortalama %15'lik bir pay ile iki "avrupa stratejisi/katilim öncesi strateji" tüzügü çerçevesinde öngörülen fonlari kapsayacak sekilde belirlenmistir. nisan 2000'de kabul edilen birinci tüzük, at-türkiye gümrük birligi'ni derinlestirecek önlemlerin uygulanmasi için 3 yil boyunca yilda 5 milyon euro'yu öngörmektedir. onay sürecinde olan ikinci tüzük, türkiye'de ekonomik ve sosyal kalkinmayi tesvik edecek tedbirlerin alinmasina yönelik olup, 3 yil boyunca yilda 45 milyon euro saglayacaktir.

    bütün bu fonlar katilim öncesine yöneliktir. 2000 yili için tahsisat ayrimi söyledir:

    tahsisatin %50'si özellikle türk mevzuati ve uygulamalarinin ab müktesebatina uyumunu amaçlayan yapisal ve sektör refomlarina verilecektir. reformlar yapisal uyum imkanlari yoluyla desteklenecektir; amaç türkiye'nin temel yapisal reformlarinin topluluk müktesebatina uygun sekilde ve imf ile dünya bankasiyla yakin esgüdüm içinde üstlenmesine yardimci olmaktir.

    tahsisatin %50'si türkiye'nin ab ile bütünlesmesini hedefleyen diger önlemlerin finansmanini saglayacaktir: türk idaresi ve kurumlarinin kurumsallasma yoluyla topluluk müktesebatini uygulayacak kapasiteyi gelistirmelerine yardimci olmak. türkiye'nin sanayi ve alt yapisinin topluluk standartlarina gelmesi için yatirim destegi ve bölgesel/kirsal kalkinma yoluyla gereken yatirimlarin harekete geçirilmesine yardimci olmak. bu tahsisat ile türkiye, besinci arastirma ve teknik gelisme çerçeve programi ile egitim ve kobı'ler alanindakiler de dahil olan topluluk programlari ve ajanslarina katilim katkisinin bir bölümünü karsilayabilir.


    5.1. uluslararasi mali kuruluslarin rolü

    türkiye ve uluslararasi mali kuruluslar arasindaki isbirligi. katilim ortakligi ile bir ivme ve yeni bakis açisi kazanmaktadir. katilim ortakligiyla saglanan kaynaklar, uluslararasi mali kuruluslardan daha fazla miktarda kalkinma yardimi için baslangiç sermayesi ve katalizör olarak hizmet etmektedir. bu süreç, katilim öncesi önceliklere iliskin projelerin ortak finansmanim kolaylastirmak amaciyla, aday ülkeler, avrupa yatirim bankasi ve uluslararasi mali kuruluslar ve özellikle dünya bankasi ile irtibatli olarak komisyon tarafindan gelistirilmektedir. ayni zamanda,diger donörlerin (üye ülkeler; üçüncü ülkeler) programlariyla yakin isbirliginin kurulmasi önem tasimaktadir.

    6. kosullar

    türkiye için katilma öncesi unsurlari araciligiyla proje finansmani için saglanacak topluluk yardimi, türkiye'nin ortaklik anlasmasi, gümrük birligi ve örnegin tarim ürünleri için ticaret rejimi gibi at-türkiye ortaklik konseyi'nin ilgili kararlari çerçevesindeki yükümlülüklerine saygi göstermesine baglidir. kopenhag kriterlerim yerine getirmeye matuf olarak atilacak daha ileri adimlar ve özellikle bu katilma ortakliginin belirli önceliklerinin 2001 içinde yerine getirilmesi yönünde gelisme saglanmalidir. bu genel kosullara uymamazlik, önerilen tek çerçeve yönetmeliginin 4. maddesi çerçevesinde, konsey tarafindan mali yardimlarin askiya alinmasi karan alinmasi sonucunu dogurabilecektir.

    7. ızleme

    katilma ortakliginin uygulanmasi, ortaklik anlasmasi çerçevesinde izlenecektir. avrupa konseyi tarafindan helsinki'de belirtildigi sekilde, türkiye için ortaklik anlasmasinin kurumlarinin, müzakerelerin açilip açilmadigina bakilmaksizin, ayni düzenlemelere göre müktesebata uyumun incelenebilecegi bir çerçeve olusturmaya devam etmesi önemlidir.

    katilma ortakliginin ilgili bölümleri, ilgili alt-komitede tartisilacaktir. ortaklik komitesi, tüm gelismeleri, ilerleme ve öncelikler ile orta vadeli amaçlarin yerine getirilmesinde karsilasilan sorunlari ve alt-komiteler tarafindan kendisine gönderilen daha belirli konulan tartisir.

    öncelikle, meda yönetim komitesi, üç unsur altindaki ( meda; avrupa stratejisi altinda iki mali yönetmelik) finansmana iliskin araçlarin birbiriyle ve katilma ortakligi ile uyumlu olmasini temin eder.

    komisyon, "türkiye için katilma öncesi stratejisi" baslikli yeni bütçe kaleminin (pdb 2001) uygulanmasi için yeni tek bir yönetmelik hazirlamaktadir. bu yönetmeligin kabulünün ardindan, phare yönetim komitesi, katilma ortakligi ile uyumlu olmasini izleme görevini yerine getirecektir.

  2. Gündelik Sözlük

Sözlük