Harfe Göre : a b c ç d e f g h ı i j k l m n o ö p r s ş t u ü v y z 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9
Sözlük
  1. cem - gündelik anlamları...

    Online Gündelik - Türkçe Sözlük

    cem

    1) arapca'da toplanma anlamina gelir. cemaat, cuma, camii bu sozcukten turemistir. alevi anlayisina gore; aleviligin temel ibadeti “cem” dir. alevi cemleri daha cok hasat doneminden sonra yapilir. cemlerin cuma aksamlari yapilmasi gerekir. cuma aksami alevilerce persembe aksamina verilen addir. cemler buyuk evlerde yapilir. cem icerisinde semah edilir, deyisler soylenir, ibadet edilir.

    2) bir erkek ismi.

    3) alevilik de ibadetin adına “cem” denir.

    cem: bir olmak, toplanmak anlamındadır.

    makamları vardır.

    birinci makam; cem: mürid (ısteyen) ile murat (ıstenen) birleşmesidir. sevme- isteme ilişkisidir. avamın (halkın) katılacağı cem bu makamdır. diğer bir adı da “makam’ül- cem” dir. yani batınla- zahiri birleştirme makamıdır ki; kur’an; “yalnız sana kulluk ederiz ve yalnız senden yardım dileriz.” (fatiha, 4) ayeti cem’e işarettir. kişinin nefsini ve halkı ispatlarken bunların hakk ile birlik olduğunu görmesi cem’dir.

    cem; aşk ve cezbedir. cem de hak görülür. ceme girenler kendi vücuduyla fani, allah ile baki olurlar.

    cem; yaratılanları görmeyip, yalnız allah’ı görmektir. yani bütün eşyada o’nu müşahade etmektir. bütün varlıklar o’dur. yani tevhit’tir.

    yüce kitabımız kur-an' da; “onun üzerinde ki her şey, her canlı varlık/ gelip geçici bir şey, fani bir şeydir artık.

    baki olansa ancak o ulular ulusu/ bağış ve iyilikler sahibidir doğrusu/ baki o’dur o celal ve ikram ıssı sultan.”(rahman, 26-27)

    hz. ımam ali; “her ne gördümse o’nunla birlikte allah’ı gördüm.” diye buyurması cemdir. her şey tanrı zuhurudur. bunu bilmek, bilerek bulmak ve bularak olmak; yani “hakk-el- yakın” haline ermek cemdir.



    ıkinci makam; “ayn-ül cem” olmaktır. diğer bir deyimle de “hazret’ül cem” dir. bu makam ikrarlı olanların, teslim olanların yani müsahiblik makamıdır. bu ceme avam (halk) giremez. bu, halkı zahir ile, hakk’ı da batın ile müşahade (allah alemini görme) etmektir.

    yüce kitabımız kur-an' buyurur ki; “göklerde ve yerde kim varsa o’ndan ister. o, her an yeni bir iş ve oluştadır.” (rahman,29) bu makam da hakk her şeye ayna olmuştur.

    ayn-ül cem, ınsanın, allah’ın kendisinde tam tecelli ettiği tek varlık ve bütün insanlığın da bir varlık olduğunun temsilinden ibarettir. kesret’ten (çokluk) birliğedir. kırklarda ki tevhit’edir.



    üçüncü makam; “cem’ul cem” makamıdır.” her şey tevhit olmuştur. her şey o’dur. her şeyle cem olmaktır. asla dönülmüştür. batın ve zahir hepsi hakk olmuştur.

    yüce kitabımız kur-an buyurur ki; “hüvel evvelü vel ahirü vel zahirü vel batınü.”

    mealen; “evvel’dir o, başlanğıcı yoktur; ahir’dir o, sonu yoktur; zahir’dir o, her şeyde belirir; batın’dır o, gözlerden gizlenmiştir.” (hadid,3)



    dördüncü makam; “ahadiyet’ül- cem” makamıdır ki, muhammet-ali makamıdır, yani; “ev ednâ” makamıdır. bu makam kayıtlanmıştan kaydın kalkmasıdır.

    kırklar makamıdır.

    kırklar makamında ki birliğe delalettir. birine vurulan neşterle kırkından birden kan gelmesi olayıdır. sen ve ben yok, o vardır. kanı- kana, ruhu- ruha katma olayıdır.

    yüce kitabımız kur-an buyurur ki; “küllü şey’in halikün illâ vechehu.” mealen; “allah’ın yanın da diğer bir tanrı’ya daha kulluk etme. ılah yok o’ndan başka. o’nun yüzü dışın da her şey helak olacaktır....” (kassas,88)

    evet kısaca cem, “tevhit”dir, birlik makamıdır. her şeyin o olması olayıdır.



    “cem erenlerindir/ hakkı görenlerindir

    ceme eğriler girmez/ doğru gelenlerindir.
    “yunus”

    4) cemde ki sıralama şöyledir;

    1) dede ceme girer ayakta (darda) olan cemaata dar duası verir.

    2) sohbet eder. (aydınlatıcı konuşmalar yapar.)

    3) dede cemaattan razılık ister. sorunlar varsa çözer. (küskünleri, dargınları barıştır.)

    4) edeb erkâna dâvet eder.

    5) sâlat ve selam verilir.

    6) on iki hizmet görev deyişi okunur. (zakir)

    7) on iki hizmet sahiplerine dede toplu dua verir.

    8) post serilir ve dual arı verilir.

    9) tezâkkâr hizmetleri ve duaları verilir.

    10) çerağ uyandırılır ve duaları verilir.

    11) süpürgeci hizmeti ve duaları verilir

    12) gözcü hizmeti ve duası.

    13) tevbe duası ve nad-ı ali (hadis) okunur.

    14) secde (gülbang) duası

    15) duvazimam okunur

    16) secde duası

    17) tevhid edilir

    18) secde duası

    19) tevhit edilir.

    20) secde duası

    21) mir’aclama okunur ve kırklar semahı yapılır.

    22) ıstek semahları yapılır.

    23) saki suyu dağıtılır ve duaları verilir.

    24) mersiyeler okunur.

    25) secde duası

    26) süpürge (farraş) hizmeti ve duaları verilir.

    27) lokma hizmeti ve duaları yapılır.

    28) çerağ söndürülür.

    29) post kaldırılır.

    30) on iki hizmet yapanların toplu duası verilir.

    31) dağılma (gidene – durana) duası verilir

    cem bitirilmiş olur.

    5) cem’e başlama



    alevi cemleri perşembe’yi cuma’ya bağlayan gece yapılır. cem evinde cemaat (halk) toplanmıştır. bütün hizmetliler yerini almıştır. gözcü cemaatın hazır olduğunu dedeye duyurmuştur.

    dede (pir) ceme girer. cemaat ayakta dardadır. dede meydana gelir niyazını yapar ve darda ki cemaatın karşısında kendi de darda durarak şu duayı verir;

    allah allah!

    geldığınız yoldan, durduğunuz dardan, çağirdiğiniz pırden şefâat göresınız.

    darlariniz, dıvanlariniz kabul ola.

    muratlariniz hasil ola.

    dergâh-i ızzetıne yazilmiş ola.

    darina durduk yâ allah..... yâ allah.... yâ allah..

    dıvanina durduk yâ muhammet..... yâ muhammet....

    yâ muhammet..

    keremıne siğindik yâ alı....yâ alı..... yâ alı..

    ınâyet eyleyın yâ on ıkı ımamlar

    yol gösterın yâ on dört masumu paklar.

    yardim eyleyın yâ on yedı kemerbestler.

    cemınıze alin yâ kirklar

    bağişlanma senın yüzü suyu hürmetıne olsun yâ pırım hünkâr hace bektaş velı.

    yâ rabbı! darlarimizi,dıvanlarimizi dergâh-i ızzetınde kabul eyle..

    gerçege hü..

    dede postuna niyaz eder ve makamına oturur.

    cemaatın rahat oturmasını sağlar.

    aydınlatıcı konuşmalarını yapar.

    ceme başlayacağını söyler ve cemaattan razılık ister. şöyle hitap eder;



    canlar! yolumuz rıza yoludur. biz sizi size teslim edeceğiz.

    biz sizi sizin özünüze teslim edeceğiz.

    özünüzde ki hakka teslim edeceğiz.

    özünüzde ki hakla dar ve didar olacaksınız.

    aranızda dargın ve küskün olanlar, üzerinde kul hakkı olanlar varsa, bilerek veya bilmeyerek hata ve günah işledi iseniz lütfen hak meydanına çıkınız ve özünüzü dara çekiniz. yok ise “allah eyvallah” deyiniz.

    bir birinizden razı mısınız?

    bir birlerinize haklarınızı helâl ediyor musunuz?

    helal ediyorsanız “edeb erkân, sükutu lısan, mü’mıne nışan” (düzgün oturun, konuşmayın ve barışık olduğunuza dair niyazlaşın)

    cem başlar.

    dede, “ber cemalı muhammet, ber kemalı imam hasan imam hüseyin ımam ali’yi pir bilip verelim muhammet mustafa’ya ve ehlibeytine salâvât.”



    allahümme sallı âlâ seyyıdınâ muhammet’ın ve alı ve’l fatıma ve’l hasan ve’l hüseyın salavatüllaahı ve selamıhı aleyhım ecmaın.

    6) cem nedır



    cem toplanmak bir ayara gelmek anlamını taşır. cem tüm cemaatin kadın erkek ayrımı olmaksızın bir araya gelerek, topluca dinsel törenlerin uygulandığı, yol yordam öğrendiği, gerektiğinde yargılayıp yargılandığı, üzüntünün ve sevincin herkesle paylaşıldığı bir kurumdur. bu kurum birliktelik ve paylaşma duygusunun yarattığı sağlam ve dayanaklı bir toplum yapısı üretmiştir.

    ceme ayin-i cem, ali cemi, görgü cemi, ıçeri kurbanı da denir. kış aylarında özellikle cuma akşamları başlaması kuraldır. cem çeşitli amaçlarla yapılabilir.

    ıkrar verme cemi: bir insanın alevilik yoluna girmesi veya alınması nedeniyle yapılır. musahip, yani birbirlerini kardeş seçen çiftler katılır.

    musahip cemi: birbirleriyle kardeş olmak isteyen çiftler için yapılır. birbirini musahip seçen kişilerin eşleri ve çocukları da kardeş sayılır. bu nedenle musahipler arasında kız alıp vermek yasaktır. bu törenden sonra musahipler yaşam boyu sürecek bir yol kardeşliği içine girerler. artık birbirlerinin tüm davranışlarından sorumludurlar. maddi refah ve sefaleti paylaşırlar.

    görgü cemi: tüm anadolu alevilerinin en önemli dinsel törenidir. bu törende 12 hizmet yerine getirilir. her alevi yılda bir kez görgüden geçer, hal ve gidişatının muhasebesini yapar, ikrarını tazeler ve topluma hesap verir. eğer kendisinden şikayetçi biri varsa ve cemde bulunanlar bu şikayeti haklı bulurlarsa, şikayet edilen kişi onların gönüllerini yapmak, yani rızaları almak zorundadır. kimse kimseyle dargın, küskün olamaz. birine hakları geçtiyse, ya da başkasının hakkı kendisinde kaldıysa hesaplaşır ve helallık alır. barışmadıkça görgüleri yapılmaz. borçları varsa görgüden önce ödeyeceklerdir. yıllık görgüden geçen talipler, aynı zamanda daha önce yaptığı hatayı bir daha tekrarlamamak üzere tövbe ederler. görgüden geçtikten sonra manen temizlenmiş olurlar. ancak bundan sonra ceme katılanlar görgü sorgudan geçerek temizlenmiş olanların kurban lokmasını yiyebilirler.

    abdal musa kurbanı: genellikle köye bir dede geldiğinde köy halkının bir araya toplamak, köyde herhangi bir dargınlık veya kırgınlık olduğunda onu çözmek için düzenlenir.

    kerbela cemi: hz. hüseyin’in kerbela’da şehit edilişinin anısına muharrem ayının 1 ve 12’nci günleri tutulan orucun, 12’nci gününün akşamı kurban kesilir ve cem yapılır. kerbela şehitleri için şerbet içilir, duvaz ve mersiyeler okunur.

    7) ceme eğrıler gırmez, doğru gelenlerındır.



    düşkünler, haksız yere ve keyfi olarak eşini boşayan, haram kazanç sağlayan,yalancı şahitlik yapan, nefsine hakim olmayan,hırsızlık, adam öldüren, vergi ve askerlik gibi vatan borcunu ödemeyen, annesine, babasına evlatlık görevi yapmayan, insanlara zarar veren, komşusunu inciten, işçi ve etim hakkı yiyenler ceme alınmazlar. hak-muhammed-ali meydanı (hak meydanı) olan cemevine bu tür yolsuzluklar yapmış biri kesinlikle giremez, girmeye cesaret edemez. girmek isterse de kabul edilmez.

    cem, dinsel bir ibadettir ve bu törenlerde içki içilmez. cem törenleri köylerde ve şehirlerde varsa büyükçe bir evde veya cemevinde yapılır. cemin mürşit tarafından açıldığı cemdeki 12 hizmetten birini gören peyikler, yani haberciler tarafından cemaate duyurulur. bütün talipler, mürşid, pir, rehber, huzuruna davet edilir. meydan postundan önce, mürşit postu verilir ve mürşit postun duasını yapar ve postuna oturur.

    herkes evinde boy abdestini alıp, en temiz elbiselerini giyer ve mürşit tarafından belirlenen günde kuruyemiş, kömbe, çörek, baklava gibi ekonomik durumu neye elveriyorsa “lokma” denilen yiyecekleriyle birlikte cemevine gelirler.

    8) cem sultan

    9) cemicem

  2. Gündelik Sözlük

Sözlük