Harfe Göre : a b c ç d e f g h ı i j k l m n o ö p r s ş t u ü v y z 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9
Sözlük
  1. magna carta - gündelik anlamları...

    Online Gündelik - Türkçe Sözlük

    magna carta

    1) bir sozlesmedir. magna carta libertatum tam adi da denir latince olup turkcede buyuk haklar sozlesmesi anlamina geliyor.

    sadece ozgur ingilizleri kapsar. sozkonusu anlasma iki devlet veya toplum arasinda degil, ingiliz krali john lackland ve bu kralin taabiyetindeki ingiliz beyleri arasinda 13.yy’da kaleme alinmis ve muhurlenmistir.

    bu sozlesmeye gore donemin krali bundan boyle ingiliz derebeylerinin mulkune keyfi olarak dokunmayacagina soz veriyor, ancak tamamen kole durumunda olup hicbir yasal hakki, kendini ifade edebilecegi araclari ve egemenler tarafinda sinirlari belirlenmis bir siyasi gucu dahi bulunmayan koyluleri ve toplumun en genis kesimini olusturan diger alt tabaka unsurlarini anlasmanin kapsami disinda birakiyordu.

    anlasma sartlari yalnizca ve yalnizca "ozgur ingilizleri" isaret ediyordu. her ne kadar muhurlenen bu metin simdiki ingilizlerin ozgurluk haklarinin temelini olusturdugu bazi tarihcilerce varsayilmissa da, siniflar ve nesnel perspektifden bakildiginda genis yoksul halk kitlelerine, baronlar ve ingiltere krali arasindaki ic catismada yuzyillarca toprak agalari tarafindan kendilerine bicilen piyon rolunun otesinde cok da birsey kazandirmamistir.

    aradan yuzyillar gecmesine ragmen somurgeci ingiliz monarsisinin temel tasi olarak gosterilmeye calisilan bu anlasmanin aslinda dunyada ilk defa bir kralin sonsuz yetkilerini, toprak agalarindan cekinerek kendi ozgur iradesiyle sinirlama getirmek istemesi suretiyle, politik bir manevra olmasi disinda anlam tasidigini dusunmuyorum.

    benzer bir anlasmayi bizim 2. mahmut da ayanlarla tahtindn olacagi korkusuyla sened i ittifak imzalamisti.

    2) içeriği biraz daha geniş olsa da, olay, birçoklarının öyle kabul ettiği gibi, insan haklarının gün yüzüne çıkışının başlangıcı sayılacak bir durum değil; güçlenen soyluların kralın sorgulanamaz yetkilerini sadece kendi lehlerine zorla sınırlandırmaları ve kralın da buna boyun eğmesinden ibarettir. burada düşünülen insanlar ve hatta genel olarak İngiliz yurttaşları da değil; kilise, İngiliz soyluları ve onların çıkarlarının korunması ile çalışanlarının korunmasıdır. kral tarafından tanınan bağışıklıkların en önemlisi suçların yasallığı bağlamında 39. maddede ifadesini bulmaktadır: “özgür hiç kimse kendi benzerleri tarafından ülke kanunlarına göre yasal bir şekilde muhakeme edilip hüküm giymeden tutuklanmayacak veya hapsedilmeyecek veya mal ve mülkünden yoksun bırakılmayacak veya kanun dışı ilan edilmeyecek veya sürgün edilmeyecek veya hangi şekilde olursa olsun zarara uğratılmayacaktır.” burada kralın kendi özgür iradesiyle sınırlama getirmek istemesi de sözkonusu değildir. kral, baskı altında, kabullenmek durumunda kalmıştır. petition of rights, habeas corpus act, bill of rights, act of settlement gibi diğer insan hakları tarihine dair belgeler dikkatli incelendiğinde, yurttaşların (ya da soyluların) krallardan hak talep etmek yerine adeta merhamet dilendiklerinin hakim bir eğilim olarak ortaya çıktığı görülecektir.

  2. Gündelik Sözlük

Sözlük