Harfe Göre : a b c ç d e f g h ı i j k l m n o ö p r s ş t u ü v y z 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9
Sözlük
  1. goc destani - gündelik anlamları...

    Online Gündelik - Türkçe Sözlük

    goc destani

    1) uygurların, ulusal birliklerini koruyan tılsımın bozulması üzerine yurtlarını bırakarak güneybatıya doğru göç etmelerini anlatan destan. dokuz oğuz-on uygurların, kırgızlara yenildikten sonraki göçlerinden (ıs 840) izler taşır.
    destanın kahramanı bögü tigin'in ıs 760-780 arsında uygur hakanı olarak hüküm sürdüğü sanılır. uygurlara şaman dini yerine maniciliği kabul ettiren bögü tigin, bu nedenle bir destan kahramanı gibi yüceltilmiş olabilir. uygur kültür ve geleneğinden köklü izler taşıyan destanın konusu kısaca şöyledir: uygur ilinde hulin (holin) adlı bir dağ vardır. bu dağdan togla ve selenga ırmakları doğar. bir gün iki ırmak arsındaki bir ulu ağaç üzerine mavi bir ışık iner. ağacın gövdesine giren kutsal ışık aylarca orda kalır. her gün biraz daha kabaran ve 30 adım çevresini aydınlatan ağacın içinden müzikmüzik ille de müzik sesleri gelir. sonunda ağaç yarılır ve içinden 5 kutsal çocuk çıkar. çocukları tanrı'nın gönderdiğine inanan uygurlar onlara ur tigin, sungur tigin, türeg (kökel) tigin, kutur tigin ve bögü tigin adlarını koyarak özenle büyütürler. sonunda içlerinden birini kağan seçmeye karar verirler.
    akıllı tedbirli ve güzel bir genç olan bögü tigin oybirliğiyle hükümdar seçilir. onun döneminde uygur ilinde herşey düzene girer. uygur halkı çinlilerle yıllardır sürdürdükleri savaşları kazanmaya başlar, esenlik içinde yaşar. bögü han'ın soyundan birçok kağan gelir. sonunda bunlardan biri savaşlara son vermek amacıyla oğlu gallı tigin'i çin prensesi kiyu-liyen' le evlendirmek ister. düğün hazırlıkları sürerken çin elçileriyle birlikte gelen kahinler uygur ülkesindeki hatun dağında kutlu kaya adlı tılsımlı bir kaya olduğunu keşfederler. prensese karşılık bu kayanın kendilerine armağan edilmesini isterler. çinliler, uygurların hiç düşünmeden verdikleri kayayı parça parça ülkelerine taşırlar. bu olay uygur ilinde büyük bir yasa yol açar, yedi gün sonra da hakan ölürküt die. büyük yıkımlar birbirini izler, dirlik düzenlik kalkar; ırmaklar kurur, topraklar çatlar, ekinler yeşermez.
    uzun yıllar sonra bögü han'ın torunlarından biri hakan seçilir. onun döneminde beşikteki bebekten, dağdaki kuşa kadar her canlı "göç! göç! göç!" die bağırmaya başlar. sesler ülkenin her yanını kaplayan bir uğultuya dönüşür. uygur halkı bunu tanrı'dan gelen bir işaret sayarak göç etmeye başlar. halkın durmak istediği her yerde "göç!" sesleri daha da şiddetlenir. sonunda yeşil bir yurda gelindiğinde sesler kesilir. uygurlar burada beş mahalle halinde beşbalık ilini kurarlar. çok geçmeden yeni bir düzen kurulur, beşbalık'ta uygur halkı eski görkemli günlerine döner.
    göç destanı, uygurların öteki destanı türeyiş efsanesi'yle birlikte uygur tarihi konusunda oldukça geniş bilgi verir. destanda yer yer maniciliğin etkileri görülür. destanın türkçe manzum parçaları bugüne ulaşmamıştır; öykü çin ve ıran kaynaklarından değişik iki rivayet biçiminde günümüze gelmiştir. bazı ayrıntılarda iki rivayet arasında farklar vardır. destanda türklerin çadır uygarlığından kent uygarlığına geçişine ilişkin izler de vardır.

  2. Gündelik Sözlük

Sözlük